Poëzie van Micha

Een van de jongeren die zich in het Siraro district actief inzette tegen htps was Micha. Hij was ook een van de studenten die in juni naar Nederland kwam om te kijken hoe wij hier voorlichting geven. In Ethiopië droeg hij een zelfgeschreven gedicht voor over meisjesbesnijdenis. Terwijl hij het voordraagt, zie je soms mensen iets in zijn zak stoppen. Dit is geld. Hetzelfde gebeurt met de meisjes die zongen. De gemeenschap doet dit om de Youth Club en de school te steunen. Zijn Engels is overigens in Nederland met sprongen vooruit gegaan.

Jongeren ontmoeten jongeren

Hoe geven jongeren van No Game voorlichting? Dat wilde de Ethiopische jongeren graag een keer zien, wij hebben per slot van rekening ook met hen mee mogen kijken. We waren uitgenodigd door het Globe College in Utrecht om een voorlichting te komen geven en het was geen probleem om zeven extra gasten mee te nemen naar de voorlichting. In verband met een Ethiopië-week die zij recent hebben afgesloten, was de uitwisseling zelfs een hele leuke aanvulling. Dus stonden we afgelopen donderdag voor een bomvolle klas een voorlichting te geven over meisjesbesnijdenis.

Goede vragen, heftige antwoorden

Tijdens onze voorlichtingen proberen we altijd vanaf het begin interactie met de klas te hebben door discussis te voeren en vragen te stellen, nu nam de klas al snel die taak over door direct vragen te stellen aan de Ethiopische jongeren. Eerste vraag: kennen jullie zelf iemand die besneden is? Een van de Ethiopische meisjes vertelde daarop dat ze zelf besneden is toen ze twee jaar oud was. Ook vertelde ze dat haar moeder besnijdster is geweest en daar zes maanden voor in de gevangenis heeft gezeten, nadat zij zelf haar moeder had aangegeven omdat ze niet wilde stoppen. De meisjes leerden op school over de schadelijke gevolgen van besnijdenis en startte een girls-club om oudere mensen in de gemeenschap, zoals haar moeder, voor te lichten.

Voor de Ethiopische jongeren was het, ondanks de taalbarrière een bijzondere ervaring. Vooral dat Nederlandse jongeren verbaal zo aanwezig zijn in de klas verbaasde ze. In Ethiopië spreken jongeren de leraar niet tegen, in Nederland gaan leerlingen in discussie met hun lerares.  Het was, ook voor ons van No Game, een zeer geslaagde voorlichting. De Nederlandse jongeren in de klas waren nieuwsgierig en stelde goede vragen, de Ethiopische jongeren gaven mooie antwoorden die veel indruk maakten en natuurlijk hadden we tijd te kort, maar we maken altijd graag tijd vrij voor een groepsfoto. Vandaag bezoeken de jongeren radio Dalmar en de Tweede Kamer. Daarover later meer.

Young Talent Ethiopia

Op de een na laatste dag in Ethiopië kregen we nog een mooi afscheidscadeau: we mochten een kijkje nemen bij Young Talent Ethiopia (YTE). Deze jonge organisatie (2008) is opgezet door twee bijzonder gemotiveerde en toegewijde zussen, Yodit en Yewbdar, die voorlichtingen faciliteren op middelbare scholen. Deze voorlichtingen richten zich op ‘family planning’ en ‘reproductive health’ en zijn bedoeld voor kinderen die zelf de minste mogelijkheden hebben om kennis op te doen over seksuele en andere gerelateerd onderwerpen. Op drie overheidsscholen krijgen nu dertig kinderen verdeeld over twee groepen, boven en onderbouw, één jaar lang wekelijks 20 minuten gratis lessen. Volgend jaar zijn andere scholen aan de beurt. De voorlichtingen worden gegeven door vrijwilligers. Het is heel bewonderenswaardig hoe YTE vrijwillige voorlichters heeft gevonden, dit is namelijk niet heel gebruikelijk in Ethiopië. De voorlichters zijn allemaal via via gevonden en door werving op onderwijsinstellingen. De voorlichtingen zijn niet alleen leerzaam gebleken voor de kinderen, maar ook de 23 voorlichters hebben heel wat geleerd door hun deelname. ‘Eerst werden ze nog allemaal benauwd bij het idee zichzelf publiekelijk voor te moeten stellen, nu bespreken ze met de kinderen lastige en ongemakkelijke onderwerpen vol zelfvertrouwen’ zegt Yodit. Deze verandering is gekomen door het vele oefenen dat de vrijwilligers samen en onder leiding van Yodit en Yewbdar hebben gedaan. Gezamenlijk hebben ze geoefend om te gaan met lastige situaties en spreken voor de klas en daarnaast hebben de vrijwilligers grotendeels zelf hun lessen opgezet.

Ook houden alle voorlichters een wekelijks logboek bij waarin zij hun voortgang en obstakels beschrijven. Deze worden dan weer maandelijks bekeken door Yodit en eventueel wordt er met de betreffende voorlichter aan gewerkt. Wat vooral belangrijk is voor Yodit en Yewbdar is dat de vrouwen zelf oplossingen bedenken en op die manier hun zelfvertrouwen vergroten. Yodit benadrukt dat de vrijwilligers facilitators zijn in de klas en geen docenten. Zo kunnen ze op een meer informele manier met de kinderen en jongeren communiceren.

Trouwen met een onbesneden vrouw

Trouwen met een onbesneden vrouw was een paar jaar geleden nog ondenkbaar in het Siraro district in Ethiopië. Maar tegenwoordig worden mannen en vrouwen juist aangemoedigd om als/met een onbesneden vrouw  het huwelijk in te gaan. Een van de mannen in het Siraro district overtuigde zijn vrouw om zich niet te laten besnijden. Hij was al twee jaar verloofd met zijn vriendin voordat ze besloten te trouwen. In dit district is het gebruikelijk dat een vrouw zich een maand voor het huwelijk laat besnijden. Deze man hoorde van de lichamelijke gevolgen van meisjesbesnijdenis en wist zijn vrouw te over te halen om zich niet te laten besnijden. Tegenwoordig zijn de twee gelukkig getrouwd en hebben ze drie kinderen. Zijn vrouw was een van de eersten in het district die van een kind beviel zonder de vele complicaties die besneden vrouwen vaak ondervinden.

Dit meisje is met haar man getrouwd zonder eerst besneden te zijn. Zij hebben zich hier nadrukkelijk over uitgesproken.

Een ander voorbeeld is een jonge vrouw die in 2009 trouwde. Hoewel ze voor het huwelijk niet was besneden, drong haar schoonfamilie erop aan om zich alsnog te laten besnijden. Ook toen ze dit weigerde ging haar schoonfamilie door met het aandringen op een besnijdenis. Ze had geen andere keus en dreigde naar de politie te stappen voor gedwongen besnijdenis. Sindsdien laat haar schoonfamilie haar met rust. De vrouw is inmiddels activist en zegt volmondig: ‘Ik voel me gelijk aan mijn man, want seks is fijn!’

Besnijdsters geven praktijk op

Voormalig besnijdsters vertellen waarom ze gestopt zijn met FGM.

Het aantal besneden meisjes in het Siraro district daalt sinds enkele jaren aanzienlijk. Dat gebeurt niet van de een op de andere dag en het is een combinatie van factoren die bijdragen tot deze daling. Een van de belangrijke factoren zijn de trainingen die gegeven worden over de (fysieke) gevolgen van FGM. Verder geven girls clubs voorlichting en spreken belangrijke figuren binnen de gemeenschap zich uit tegen FGM. Daaronder zijn ook ex-besnijdsters; vrouwen die hun geld verdienden met het besnijden van meisjes. Tijdens een community conversation in Senbata Lencho spraken we met een ex-besnijdster die twee jaar geleden haar praktijken had opgegeven nadat ze van ADAA een training hadden gekregen over de gevolgen. De vrouw had nooit eerder stilgestaan bij de gevolgen van de besnijdenis. Omdat het deel is van een traditie, de vrouwen geen medische achtergrond hebben en het van generatie op generatie is doorgegeven en uitgevoerd, hebben deze vrouwen nooit de lichamelijke klachten en complicaties bij de bevalling aan hun praktijken gelinkt. Een andere voormalige besnijdster kreeg de praktijken van FGM vanuit haar jeugd mee, haar moeder was namelijk ook een besnijdster. Nadat ook zij een training van ADAA kreeg, gaf ze het besnijden van meisjes op. Wat deze vrouwen het meest overtuigden om te stoppen met hun praktijken was het zien van een documentaire over de gevolgen van FGM. Er kwam een schuldgevoel bij de vrouwen naar boven waardoor ze besloten te stoppen met hun werk. De organisatie ADAA helpt deze vrouwen ook bij het vinden van een andere baan zodat zij niet meer terugvallen in de praktijken van FGM.

Zingen en dansen met een boodschap

In het Siraro district, ver van de verharde weg, is er sprake van een zeer sterk gemeenschapsgevoel. Het dagelijks leven bestaat uit hard werken, zorgen voor elkaar en samenzijn. Zo nu en dan zijn er gemeenschapsgesprekken, bijeenkomsten en publieke evenementen. De kinderen en jongeren kunnen sinds kort redelijk in de buurt naar school dankzij het ABE center. Met dans, zang, drama en gedichten geven jongeren van de youth club van het ABE center andere jongeren en de gemeenschap voorlichting over HTPs, waaronder FGM. De jongeren bedenken en voeren de toneel- en zangstukken zelf uit. Zang en dans is een ideale manier om de gemeenschap te vermaken en om ondertussen een belangrijke boodschap over te brengen. Makkelijk voor ouderen die niet lezen en schrijven, maar ook vermakelijk want er wordt gelachen en meegeklapt. Maar ondertussen krijgen de verschillende betrokken personen uit de gemeenschap een spiegel voorgehouden. De dorpsoudsten bijvoorbeeld, die de besnijdenis van het meisje niet tegenhouden omdat ze beweren dat het een vrouwenzaak is, of de schoonouders die niet beseffen dat ze hun schoondochter in gevaar brengen met de besnijdenis. In het toneelstuk wordt het verhaal gespeeld van een jongen die heel erg verliefd is op een meisje. Zij wil eerst haar studie afmaken en als ze dan uiteindelijk zijn getrouwd, willen zijn ouders dat ze zich alsnog laat besnijden. De moeder roept wanhopig uit: “Mijn zoon is met een man getrouwd!” In de liederen worden verschillende redenen genoemd om meisjes niet te besnijden en zingen jongens dat ze willen trouwen met een onbesneden meisje.

Hier een scene uit een toneelstuk dat werd gespeeld door leden van de youth club. In deze scene wordt het meisje gered door de politie terwijl de voorbereidingen in volle gang zijn.

The big 5

Gisteren hebben we gesproken met een culturele leider, Aba-Geda Beyene Senbeto, een charismatische man in traditionele kleding die, samen met zeven andere leiders, aan het hoofd staat van een soort clan van meer dan 2 miljoen mensen die verspreid over 42 districten wonen. Een enorme groep mensen met verschillende religieuze en etnische achtergronden, die zowel de Oromo cultuur als schadelijke en positieve tradities delen. Schadelijke tradities, zoals FGM, waren oorspronkelijk geen onderdeel van deze cultuur maar doordat ongeveer 300 jaar geleden stammen zich vermengden werden tradities van elkaar overgenomen. Er wordt hier vaak gesproken over de ‘big five’ wanneer men spreekt over de meest schadelijke en meest voorkomende tradities in Ethiopië; verkrachting, FGM, ontvoering, trouwen op zeer jonge leeftijd en polygamie. Terwijl we keer op keer horen dat veel vooruitgang wordt geboekt door middel van voorlichting en training, is er onder de Oromo nog een zeer hoge prevalentie van kittanna (FGM). Religieuze en traditionele leiders spelen een belangrijke rol in het stoppen van FGM. Door bijvoorbeeld projecten als ICEDA en ADAA hebben zij training gehad waarin ze informatie hebben gekregen over de mogelijke lichamelijke gevolgen van FGM en hoe zij deze informatie over kunnen brengen op de gemeenschap.

Op pad zonder internet

De afgelopen zes dagen zijn we het land in geweest. Met ADAA bezochten we onder meer het ABE center in het Siraro district (bij Shashamene). Hier hebben we de voorlichtingen van de girls club bijgewoond en gepraat met onder andere ex-besnijdsters en koppels die getrouwd zijn zonder dat de vrouw besneden is. Daarna hebben we twee dagen meegekeken in Dukem, waar we ook een ABE center bezochten en met meisjes uit girls clubs hebben gesproken die zich inzetten tegen meisjesbesnijdenis. Door  het geven van voorlichting aan leeftijdsgenoten en de gemeenschap door middel va drama, gedichten en muziek zijn deze meiden actief betrokken in de strijd tegen meisjesbesnijdenis en andere harmful traditional practices. Kortom, we zijn alle vier druk aan het schrijven om deze blog zo snel mogelijk weer up to date te krijgen. Houd ons dus in de gaten voor foto’s, filmpjes en teksten over onze bezoeken.

Afrikaans voorlichtingsmateriaal: het anatomisch vrouwelijk model

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Tijdens ons bezoek aan het Inter-African Committee on traditional practices werden we onder meer bijgepraat over de variatie in voorlichtingsmateriaal dat gebruikt wordt. Een voorbeeld daarvan is dit plastic anatomisch vrouwelijk model van de vrouwelijke genitalia. Het schijnt een vermogen te kosten om het te laten vervaardigen en dit voorbeeld is inmiddels al twintig jaar oud, maar het werkt zeer effectief tijdens de voorlichtingen. De vrouw die tijdens haar voorlichting veel gebruik maakt van het model vertelde dat ze in eerste instantie vaak geschokte reacties krijgt van het publiek, vooral van mannen en religieuze leiders, maar dat na afloop vaak blijkt dat het veel duidelijkheid biedt.

Op de foto’s zie je in volgorde:

1. Onbesneden vrouwelijke genitalia

2. Excisie (type 2 besnijdenis waarbij de clitoris en kleine schaamlippen gedeeltelijk of totaal verwijderd worden, met of zonder verwijdering van de grote schaamlippen.

3. Infibulatie (type 4 besnijdenis, wat het vernauwen van de vaginale opening door wegsnijden en aan elkaar hechten van de kleine schaamlippen en/of de grote schaamlippen, met of zonder verwijdering van de clitoris betekent.

4. Een mogelijke consequentie van FGM: littekenvorming met keloid en huidcysten

5. Een bevalling zonder complicaties

6. Een bevalling met complicaties

Leren over Ethiopië

Vandaag werd het allemaal nog wat duidelijker; we vertrekken echt over 1,5 week  Ethiopië. De laatste dingen zijn besproken met Henk en Tessa van Kinderpostzegels en met de meiden van FSAN. We worden in Ethiopië twee weken lang begeleid door ADAA en Iceda, organisaties die zich onder meer bezig houden met harmful traditional practices, waar meisjesbesnijdenis er één van is. In Ethiopië is ongeveer 70% van de vrouwen besneden. De percentages, redenen voor deze tradities en wanneer het gebeurt verschillen per regio. In de regio rondom Shashamene, een stad die we gaan bezoeken, schijnt het ook meer gebruikelijk te zijn dat meisjes besneden worden vlak voor het huwelijk en niet op heel jonge leeftijd (1 – 6 jaar) zoals in veel andere gemeenschappen gebruikelijk is. Dat zijn belangrijke verschillen die meegenomen worden in strategieën en voorlichting. Zo wordt rond Shashamene bijvoorbeeld ook veel aandacht geschonken aan de rol van jongens. Wanneer zij publiekelijk bekend maken dat ze bereid zijn een onbesneden vrouw te trouwen, kan dat veel effect hebben op het gebruik om meisjes vlak voor de bruiloft nog te besnijden. Sommige ouders zeggen ook: “We weten wat de mogelijke gevolgen van meisjesbesnijdenis voor de gezondheid van onze dochters zijn en daarom zouden we nee willen zeggen. Maar we denken ook aan haar sociale toekomst; dat zij een man kan huwen..” En dat is iets wat een grote rol speelt in het voortbestaan van meisjesbesnijdenis in Ethiopië. Trouwen is ontzettend belangrijk voor een vrouw en als mannen geen onbesneden vrouw accepteren is ‘nee’ zeggen heel lastig. Ook dat geeft weer aan hoe belangrijk het is om, naast alle voorlichting aan vrouwen op alle manieren, ook aandacht te besteden aan de jongens en mannen. Dit zijn een aantal van de vele interessante dingen die we vandaag geleerd hebben.. Stel je voor met hoeveel nieuwe info we straks thuis gaan komen.