Young Talent Ethiopia

Op de een na laatste dag in Ethiopië kregen we nog een mooi afscheidscadeau: we mochten een kijkje nemen bij Young Talent Ethiopia (YTE). Deze jonge organisatie (2008) is opgezet door twee bijzonder gemotiveerde en toegewijde zussen, Yodit en Yewbdar, die voorlichtingen faciliteren op middelbare scholen. Deze voorlichtingen richten zich op ‘family planning’ en ‘reproductive health’ en zijn bedoeld voor kinderen die zelf de minste mogelijkheden hebben om kennis op te doen over seksuele en andere gerelateerd onderwerpen. Op drie overheidsscholen krijgen nu dertig kinderen verdeeld over twee groepen, boven en onderbouw, één jaar lang wekelijks 20 minuten gratis lessen. Volgend jaar zijn andere scholen aan de beurt. De voorlichtingen worden gegeven door vrijwilligers. Het is heel bewonderenswaardig hoe YTE vrijwillige voorlichters heeft gevonden, dit is namelijk niet heel gebruikelijk in Ethiopië. De voorlichters zijn allemaal via via gevonden en door werving op onderwijsinstellingen. De voorlichtingen zijn niet alleen leerzaam gebleken voor de kinderen, maar ook de 23 voorlichters hebben heel wat geleerd door hun deelname. ‘Eerst werden ze nog allemaal benauwd bij het idee zichzelf publiekelijk voor te moeten stellen, nu bespreken ze met de kinderen lastige en ongemakkelijke onderwerpen vol zelfvertrouwen’ zegt Yodit. Deze verandering is gekomen door het vele oefenen dat de vrijwilligers samen en onder leiding van Yodit en Yewbdar hebben gedaan. Gezamenlijk hebben ze geoefend om te gaan met lastige situaties en spreken voor de klas en daarnaast hebben de vrijwilligers grotendeels zelf hun lessen opgezet.

Ook houden alle voorlichters een wekelijks logboek bij waarin zij hun voortgang en obstakels beschrijven. Deze worden dan weer maandelijks bekeken door Yodit en eventueel wordt er met de betreffende voorlichter aan gewerkt. Wat vooral belangrijk is voor Yodit en Yewbdar is dat de vrouwen zelf oplossingen bedenken en op die manier hun zelfvertrouwen vergroten. Yodit benadrukt dat de vrijwilligers facilitators zijn in de klas en geen docenten. Zo kunnen ze op een meer informele manier met de kinderen en jongeren communiceren.

Het belang van radio

Radio is in Afrika nog steeds een machtig middel om je doelgroep te bereiken. Met ‘nieuwe media’ doelen wij op internet, in Ethiopië is nieuwe media de radio en verwijst men met oude media naar dans en drama: eveneens nog steeds krachtige kanalen om een boodschap de gemeenschap in te sturen. Steeds weer wanneer we met een organisatie of jongeren spraken over voorlichting, kwam radio als middel naar voren. Maar dat is ook niet zo raar, in het Siraro district hebben we geen krant of computer gezien, zelfs het district office schrijft brieven op een typemachine (met carbonpapier), en er is geen hut met televisie. Het enige apparaat dat we spotte was een transistorradio op de schouder van een jongen

Een van de grootste commerciële radiostations in Ethiopië is Radio Fana. Het hoofdgebouw van Radio Fana bevindt zich in een hermetisch afgesloten hoog gebouw in Addis Abeba. Hier zijn de live studio’s en werken dagelijks tientallen journalisten aan verschillende radioprogramma’s. Fana weet heel goed dat radio een krachtig middel is in het voorlichten van Ethiopiërs, zo vertelde de programma directeur ons. Ze proberen er dan ook zo slim mogelijk mee om te gaan. Zo zendt Fana niet alleen in het Amhaars uit, de nationale taal, maar ook in andere dialecten en talen die in Ehtiopië door een van de ruim zeventig volken gesproken worden, zoals Somali en Afar. In die uitzendingen wordt onder meer meisjesbesnijdenis besproken. Fana probeert dit zo journalistiek mogelijk aan te pakken door zowel voor- als tegenstanders aan het woord te laten. Toch werken ze ook samen met organisaties op dit gebied, hun voornaamste doel is dan ook het voorlichten over de schadelijke traditie.
Vooral in de Afar-regio (waar net als in Somaliland infibulatie de meest voorkomende vorm van meisjesbesnijdenis is) is dit belangrijk. In deze regio wonen veel nomaden. Deze gemeenschappen blijven nooit lang op dezelfde plek waardoor voorlichtingskanalen zoals een ABE center of een health extension worker (werkzaam in het Siraro district en altijd aanwezig in de gemeenschap) hier geen effect hebben. Door bijvoorbeeld religieuze leiders uit te nodigen in het radioprogramma kan het onderwerp meisjesbesnijdenis besproken worden en kan een leider kenbaar maken dat het niet in de Koran staat. Ook kan het publiek participeren door in de uitzending vragen te stellen (als ze een telefoon hebben, maar die hebben we dan weer wel regelmatig op het platteland gespot). Met een bevolking van bijna 80 miljoen mensen heb je in Ethiopië altijd een groot bereik en daar zijn ze zich bij Fana zeker van bewust. Samen met rolemodels als artiesten en belangrijke figuren uit de gemeenschap voor wie er radio wordt gemaakt, blijft Radio Fana daarom de strijd aangaan tegen HTPs zoals meisjesbesnijdenis.

www.radiofana.com

Een bezoek aan het Fistula Hospital in Addis

Voor achtergrondinformatie over fistula: zie onderaan deze post.

Op woensdag bezochten wij het Hamlin Fistula Hospital in Addis. Dit werd een bezoek wat een diepe indruk achterliet op ons allemaal. De kliniek is omringd door een prachtige tuin met kleurige bloemen en nadat we ontvangen werden in een bezoekerszaal maakten we een rondje over de compound. Verwonderend over de omgeving liepen we over het terrein, totdat we opeens midden in de ziekenzaal stonden, omringd door 135 bedden met vrouwen die voorzichtig naar ons lachten of stilletjes voor zich uit staarden. Met kippenvel stapten we naar buiten en liepen we door naar de ‘maternity ward’, waar (hoog-)zwangere vrouwen en vrouwen met pasgeboren baby’tjes op bedden lagen. Op deze afdeling liggen vrouwen die eerder behandeld werden voor fistula  en die nu (verplicht) scherp gecontroleerd worden tijdens en na een volgende zwangerschap. Vervolgens liepen we naar de fysio-zaal, waar vrouwen oefeningen deden en waar we een jonge vrouw zagen liggen met kussens op haar billen. De vrouw die ons rondleidde vertelde dat zij 7 jaar ‘in de schaduw’ had geleefd. Nadat zij slachtoffer was geworden van fistula werd zij door haar familie naar een klein hutje verbannen, waar ze weinig en slechte voeding kreeg en niet buiten kwam. Toen zij bij het ziekenhuis aankwam woog ze 23 kilo en kon ze niet meer rechtop staan. Inmiddels gaat het dankzij langdurige behandeling naar omstandigheden goed met haar. Het bezoek sloten we af met de mogelijkheid om vrolijk gekleurde schalen te kopen, gemaakt door de patiënten. De opbrengst gaat direct naar vrouwen met zulke ernstige fistula-klachten dat zij niet meer behandeld kunnen worden (5 % van de gevallen). Zij krijgen een stoma en kunnen vanwege de medische en hygiënische consequenties niet meer terug naar hun gemeenschap. In een speciaal dorp leren zij een zelfstandig bestaan op te bouwen, onder andere door scholing en het maken van deze producten. Bepakt en bezakt met schalen en mandjes verlieten wij dan ook het ziekenhuis.

Fistula

Een obstetrische fistel is een (abnormale) opening tussen blaas en/of endeldarm en de vagina, die ontstaat tijdens een langdurige bevalling waarbij beschadiging van de weefsels van de blaas of de endeldarm optreedt. Door de opening die dan ontstaat naar de vagina verliest de vrouw voortdurend urine of uitwerpselen. Onbehandelde fistula hebben vaak ernstige lichamelijke en sociale consequenties. Vanwege de geur worden vrouwen vaak gestigmatiseerd in reguliere ziekenhuizen en buitengesloten door hun gemeenschap. In 98 % van de gevallen overleeft de baby de bevalling niet.

Fistula kunnen (indirect) gerelateerd zijn aan HTPs. Met name verkrachting, early marriage en de ernstigste vorm van FGM (infibulatie) kunnen langdurige bevallingen en daarmee fistula veroorzaken. Volgens de voorlichtster van dit ziekenhuis kwamen zij echter nauwelijks besneden vrouwen tegen.  Wel zijn de vrouwen die behandeld worden vaak erg jong. Veel mogelijke oorzaken van langdurige bevalling komen ook in westerse landen voor, bijvoorbeeld een stuitligging. Echter, door de gebrekkige toegang tot zorg op het Ethiopische platteland worden dergelijke zaken bijna nooit op tijd ontdekt waardoor vrouwen soms dagenlang in een hutje liggen met weeën terwijl er geen medisch opgeleid personeel in de buurt is.

Een belangrijke aspect van fistulaproblematiek is de preventie; herkenning is uitermate belangrijk voor adequate doorverwijzing. In het ziekenhuis worden daarom verpleegkundigen en gynaecologen uit andere ziekenhuizen getraind en daarnaast leiden ze meiden afkomstig van het platteland in 3 jaar op tot verloskundigen en fistula-specialisten. Zij moeten vervolgens minstens 2 jaar in hun eigen gemeenschap werken.

Voor meer info over het ziekenhuis: www.hamlinfistula.org

Leestip: The Hospital by the River, geschreven door de oprichtster: Catherine Hamlin

De rol van moeders in de strijd tegen FGM

“Wat is de boodschap die je aan je kinderen door zal geven?”, vroegen we aan een vrouw met een prachtige en ondeugende peuter op schoot. Zij en haar man waren een van de ‘model couples’ in het dorpje Senbata Lencho; koppels die publiekelijk getrouwd zijn zonder dat de vrouw besneden is. “Ik zal hen ten eerste voorlichten over de gevolgen van FGM. En daarna zal ik hen ervan overtuigen dat ze niet te jong moeten trouwen en dat ze moeten trouwen zonder besnijdenis.”

Moeders spelen een belangrijke rol in de strijd tegen FGM. In een gemeenschap in de buurt van Dukem spraken we met een ‘moederforum’, bestaande uit ongeveer 20 vrouwen die eens in de maand samenkomen om bijvoorbeeld de rol van ouders in het bestrijden van FGM en HTPs te bespreken. Eerst was FGM een taboeonderwerp, maar nadat ze een training hadden gekregen waarin ze hoorden over de schadelijke gevolgen waren ze overtuigd van het belang om deze praktijk te stoppen. Inmiddels zijn er by-laws ontwikkeld en wordt tijdens verschillende bijeenkomsten openlijk gesproken over FGM.

Een voorbeeld van een belangrijk moment waarop op een informele manier over FGM gesproken wordt door de gemeenschap is tijdens de traditionele koffieceremonies. Deze worden verzorgd door de vrouwen en dan wordt iedereen bij elkaar geroepen. Ook benadrukken de vrouwen dat zij dichtbij hun dochters staan en nauw contact met hen hebben. Zij adviseren hen nu bijvoorbeeld over hygiëne en leren hen over de gevolgen van FGM en HTPs. De vrouwen voelen zich ‘empowered’ en hebben meer zelfvertrouwen nu ze training hebben gehad over FGM en er met elkaar, de gemeenschap en met hun kinderen over kunnen praten.

Trouwen met een onbesneden vrouw

Trouwen met een onbesneden vrouw was een paar jaar geleden nog ondenkbaar in het Siraro district in Ethiopië. Maar tegenwoordig worden mannen en vrouwen juist aangemoedigd om als/met een onbesneden vrouw  het huwelijk in te gaan. Een van de mannen in het Siraro district overtuigde zijn vrouw om zich niet te laten besnijden. Hij was al twee jaar verloofd met zijn vriendin voordat ze besloten te trouwen. In dit district is het gebruikelijk dat een vrouw zich een maand voor het huwelijk laat besnijden. Deze man hoorde van de lichamelijke gevolgen van meisjesbesnijdenis en wist zijn vrouw te over te halen om zich niet te laten besnijden. Tegenwoordig zijn de twee gelukkig getrouwd en hebben ze drie kinderen. Zijn vrouw was een van de eersten in het district die van een kind beviel zonder de vele complicaties die besneden vrouwen vaak ondervinden.

Dit meisje is met haar man getrouwd zonder eerst besneden te zijn. Zij hebben zich hier nadrukkelijk over uitgesproken.

Een ander voorbeeld is een jonge vrouw die in 2009 trouwde. Hoewel ze voor het huwelijk niet was besneden, drong haar schoonfamilie erop aan om zich alsnog te laten besnijden. Ook toen ze dit weigerde ging haar schoonfamilie door met het aandringen op een besnijdenis. Ze had geen andere keus en dreigde naar de politie te stappen voor gedwongen besnijdenis. Sindsdien laat haar schoonfamilie haar met rust. De vrouw is inmiddels activist en zegt volmondig: ‘Ik voel me gelijk aan mijn man, want seks is fijn!’

Besnijdsters geven praktijk op

Voormalig besnijdsters vertellen waarom ze gestopt zijn met FGM.

Het aantal besneden meisjes in het Siraro district daalt sinds enkele jaren aanzienlijk. Dat gebeurt niet van de een op de andere dag en het is een combinatie van factoren die bijdragen tot deze daling. Een van de belangrijke factoren zijn de trainingen die gegeven worden over de (fysieke) gevolgen van FGM. Verder geven girls clubs voorlichting en spreken belangrijke figuren binnen de gemeenschap zich uit tegen FGM. Daaronder zijn ook ex-besnijdsters; vrouwen die hun geld verdienden met het besnijden van meisjes. Tijdens een community conversation in Senbata Lencho spraken we met een ex-besnijdster die twee jaar geleden haar praktijken had opgegeven nadat ze van ADAA een training hadden gekregen over de gevolgen. De vrouw had nooit eerder stilgestaan bij de gevolgen van de besnijdenis. Omdat het deel is van een traditie, de vrouwen geen medische achtergrond hebben en het van generatie op generatie is doorgegeven en uitgevoerd, hebben deze vrouwen nooit de lichamelijke klachten en complicaties bij de bevalling aan hun praktijken gelinkt. Een andere voormalige besnijdster kreeg de praktijken van FGM vanuit haar jeugd mee, haar moeder was namelijk ook een besnijdster. Nadat ook zij een training van ADAA kreeg, gaf ze het besnijden van meisjes op. Wat deze vrouwen het meest overtuigden om te stoppen met hun praktijken was het zien van een documentaire over de gevolgen van FGM. Er kwam een schuldgevoel bij de vrouwen naar boven waardoor ze besloten te stoppen met hun werk. De organisatie ADAA helpt deze vrouwen ook bij het vinden van een andere baan zodat zij niet meer terugvallen in de praktijken van FGM.

Straffen voor besnijdenis

Tijdens een groepsgesprek met een gemeenschap in het Siraro district hebben we onder andere meer geleerd over straffen die gegeven worden aan mensen die een besnijdenis aanvragen, zoals de ouders bijvoorbeeld. Er zijn straffen die opgelegd zijn vanuit de wet, zoals celstraffen van 15 tot 20 jaar. Ook zijn er wetten die de gemeenschap zelf maakt, zogenaamde by-laws. Deze kunnen verschillen per gemeenschap en passen binnen de lokale en sociale structuur. Voorbeelden hiervan zijn een geldboete van 100 Birr (ongeveer gelijk aan 5,00 Euro) of het worden uitgesloten van sociale activiteiten of praktische zaken (bv. het gebruik van vuur of niet begraven mogen worden binnen de gemeenschap). Een andere straf die vaak gebruikt wordt is uitsluiting van de Idir. Dit is een een soort gemeenschappelijke spaarrekening/verzekering, waar alle huishoudens binnen de gemeenschap gebruik van (kunnen) maken. Leden van een Idir leggen geld in en kunnen rekenen op praktische/financiele steun uit de Idir in moeilijke tijden. Binnen de Idir gelden bepaalde regels die vastgesteld zijn en gerespecteerd worden door de leden. Overtreding van de regels leidt tot sociale sancties en/of geldboetes. Een opvallend verschil rondom straffen bij besnijdenis is dat als een vrouw een besnijdenis aangevraagd heeft, de straffen betrekking op alle leden van haar familie. Is het echter de man die vraagt om de besnijdenis, dan gelden de straffen enkel en alleen voor hem. Vaak gaan mensen naar een ander dorp om hun (schoon)dochter te laten besnijden, omdat het in het eigen dorp niet meer geaccepteerd wordt. Daardoor is het voor de gemeenschap niet mogelijk om de besnijdster te straffen. Wat wel heel duidelijk werd gemaakt is het meisje dat besneden wordt geen straf opgelegd krijgt; zij wordt gezien als slachtoffer.

Zingen en dansen met een boodschap

In het Siraro district, ver van de verharde weg, is er sprake van een zeer sterk gemeenschapsgevoel. Het dagelijks leven bestaat uit hard werken, zorgen voor elkaar en samenzijn. Zo nu en dan zijn er gemeenschapsgesprekken, bijeenkomsten en publieke evenementen. De kinderen en jongeren kunnen sinds kort redelijk in de buurt naar school dankzij het ABE center. Met dans, zang, drama en gedichten geven jongeren van de youth club van het ABE center andere jongeren en de gemeenschap voorlichting over HTPs, waaronder FGM. De jongeren bedenken en voeren de toneel- en zangstukken zelf uit. Zang en dans is een ideale manier om de gemeenschap te vermaken en om ondertussen een belangrijke boodschap over te brengen. Makkelijk voor ouderen die niet lezen en schrijven, maar ook vermakelijk want er wordt gelachen en meegeklapt. Maar ondertussen krijgen de verschillende betrokken personen uit de gemeenschap een spiegel voorgehouden. De dorpsoudsten bijvoorbeeld, die de besnijdenis van het meisje niet tegenhouden omdat ze beweren dat het een vrouwenzaak is, of de schoonouders die niet beseffen dat ze hun schoondochter in gevaar brengen met de besnijdenis. In het toneelstuk wordt het verhaal gespeeld van een jongen die heel erg verliefd is op een meisje. Zij wil eerst haar studie afmaken en als ze dan uiteindelijk zijn getrouwd, willen zijn ouders dat ze zich alsnog laat besnijden. De moeder roept wanhopig uit: “Mijn zoon is met een man getrouwd!” In de liederen worden verschillende redenen genoemd om meisjes niet te besnijden en zingen jongens dat ze willen trouwen met een onbesneden meisje.

Hier een scene uit een toneelstuk dat werd gespeeld door leden van de youth club. In deze scene wordt het meisje gered door de politie terwijl de voorbereidingen in volle gang zijn.

The big 5

Gisteren hebben we gesproken met een culturele leider, Aba-Geda Beyene Senbeto, een charismatische man in traditionele kleding die, samen met zeven andere leiders, aan het hoofd staat van een soort clan van meer dan 2 miljoen mensen die verspreid over 42 districten wonen. Een enorme groep mensen met verschillende religieuze en etnische achtergronden, die zowel de Oromo cultuur als schadelijke en positieve tradities delen. Schadelijke tradities, zoals FGM, waren oorspronkelijk geen onderdeel van deze cultuur maar doordat ongeveer 300 jaar geleden stammen zich vermengden werden tradities van elkaar overgenomen. Er wordt hier vaak gesproken over de ‘big five’ wanneer men spreekt over de meest schadelijke en meest voorkomende tradities in Ethiopië; verkrachting, FGM, ontvoering, trouwen op zeer jonge leeftijd en polygamie. Terwijl we keer op keer horen dat veel vooruitgang wordt geboekt door middel van voorlichting en training, is er onder de Oromo nog een zeer hoge prevalentie van kittanna (FGM). Religieuze en traditionele leiders spelen een belangrijke rol in het stoppen van FGM. Door bijvoorbeeld projecten als ICEDA en ADAA hebben zij training gehad waarin ze informatie hebben gekregen over de mogelijke lichamelijke gevolgen van FGM en hoe zij deze informatie over kunnen brengen op de gemeenschap.

Op pad zonder internet

De afgelopen zes dagen zijn we het land in geweest. Met ADAA bezochten we onder meer het ABE center in het Siraro district (bij Shashamene). Hier hebben we de voorlichtingen van de girls club bijgewoond en gepraat met onder andere ex-besnijdsters en koppels die getrouwd zijn zonder dat de vrouw besneden is. Daarna hebben we twee dagen meegekeken in Dukem, waar we ook een ABE center bezochten en met meisjes uit girls clubs hebben gesproken die zich inzetten tegen meisjesbesnijdenis. Door  het geven van voorlichting aan leeftijdsgenoten en de gemeenschap door middel va drama, gedichten en muziek zijn deze meiden actief betrokken in de strijd tegen meisjesbesnijdenis en andere harmful traditional practices. Kortom, we zijn alle vier druk aan het schrijven om deze blog zo snel mogelijk weer up to date te krijgen. Houd ons dus in de gaten voor foto’s, filmpjes en teksten over onze bezoeken.